GWYBODAETH YNGLYN  Â CHWMNÏOEDD CYD-WEITHREDOL

Mae cwmnïoedd cydweithredol yn rhyngwladol ac mae na sawl math gwahanol ohonynt. Er eu bod o bosib yn cael eu trefnu mewn gwahanol ffyrdd, maent yn rhannu’r ‘run egwyddorion, gwerthoedd a moesegau sydd yn darparu arweiniad ar sut y dylasent weithredu. Gellid cael hyd i linciau i'r sefydliadau o fewn y symudiad cydweithredol fan hyn.

Mae cwmnïoedd cydweithredol yn cael eu trefnu gyda chyfeiriad i'r gwerthoedd canlynol:
 

Mae'r gwerthoedd yma’n adlewyrchu'r gwerthoedd moesegol canlynol:

1. Aelodaeth agored a gwirfoddol- mae cwmnïoedd cydweithredol yn sefydliadau gwirfoddol sy’n agored i bawb, sydd yn gallu defnyddio'u oedfeuon ac yn fodlon i dderbyn y cyfrifoldebau aelodaeth heb anffafriaeth rhyw, cymdeithasol, hiliol, gwladwriaethol neu crefyddol.

2. Rheolaeth aelod democrataidd – mae cwmnïoedd cydweithredol yn sefydliadau a’u rheolwyd gan eu haelodau sydd yn cyfranogi'n weithredol, yn creu polisïau a gwneud dewisiadau. Mae menywod a dynion sydd yn gwasanaethu fel cynrychiolwyr dewisedig yn atebol i’w haelodau. Yn gwmnïoedd cydweithredol cynradd, mae aelodau yn cael hawliau cyfartal i bleidleisio (un aelod un pleidlais) Trefnid cwmnïoedd cydweithredol ar lefelau eraill mewn ffordd democratig hefyd.

3. Cyfranogaeth economaidd aelod - mae aelodau’n cyfrannu'n gyfartal i, ac yn rheoli'n ddemocrataidd, cyfalaf eu cydweithrediad. Mae aelodau fel arfer yn derbyn digollediad cyfyngedig, os o gwbl, ar y cyfalaf tanysgrifio fel amod aelodaeth. Mae aelodau yn neilltuo unrhyw weddillion at unrhyw un o'r dibenion canlynol: datblygu eu cydweithrediad, gan efallai sefydlu gwarchodfeydd, bydd o leiaf rhan o hynny'n anrhanadwy; yn buddio'r aelodau mewn cyfartaledd a’u ymrwymiad â’r cydweithrediad; ac yn cefnogi gweithgareddau eraill a chymeradwyd gan yr aelodaeth.

4. Annibyniaeth a hunan llywodraethu - mae cwmnioedd cyd-weithredol yn awtonomaidd, hunan-gynhaliol a rheolir gan eu haelodau. Os ydynt yn mynd i gytundeb â chyfluniannau eraill, gan gynnwys llywodraethau, neu’n codi elw o ffynonellau allanol, maen nhw'n gwneud hynny ar dermau sy'n sicrhau rheolaeth ddemocrataidd gan yr aelodau ac yn cynnal eu hannibyniaeth cydweithredol.

5. Gwybodaeth, hyfforddiant ac addysg - mae cwmnïoedd cydweithredol yn darparu hyfforddiant ac addysg i’w haelodau, cynrychiolwyr dewisedig, a gweithwyr fel bod modd iddynt gyfrannu’n effeithiol i ddatblygiad eu cwmni cydweithredol. Maent yn  hysbysu'r cyhoedd- yn enwedig pobl ifanc ac arweinwyr barn – ynglŷn â buddiannau’r cydweithrediad.

6. Cydweithrediad rhwng cydweithwyr - mae cydweithwyr yn gwasanaethu’r aelodau fwyaf effeithiol drwy cryfhau'r symudiad cydweithredol wrth gweithio gyda'i gilydd drwy strwythurau lleol, cenedlaethol, rhanbarthol a rhyngwladol.

7. Pwyslais ar y gymuned - mae cwmnïoedd cydweithredol yn gweithio ar ddatblygiad cynaladwyol eu cymuned trwy bolisĩau a gytunwyd gan yr aelodau.